Bildiğiniz gibi ülkemizdede 95, 97, 98, 100 oktan benzin satılmakta. Yüksek oktanlı benzinler genelde yüksek performans yakıtı olarak lanse edilmekte, bu benzini kullanınca performansın arttığı, tüketimin düştüğü vs iddia edilmekte.
Fakat halk tarafından bilinenlerin neredeyse tamamının yanlış olması ve oktan meselesinin bir pazarlama taktiğine dönüşmesi sebebi ile motorcu dostlarımla bu konunun teknik içeriğini paylaşmak istedim.
Öncelikle, Oktan sayısı bir referanstır ve benzinin içindeki gerçek oktan sayısını belirtmez, ayrıca oktanın performansla, tüketimle alakası yoktur.
Bildiğiniz gibi içten yanmalı benzinli motorlar benzin ile havayı sıkıştırdıktan sonra buji ile ateşleyerek çalışırlar. Her motorun sıkıştırma oranı farklıdır. Her yakıt belli bir miktar sıkıştırma basıncına kadar buji olmadan dayanır bir süre sonra buji olmasa bile kendiliğinden yanıverir. Bu tehlikeli bir durumdur vuruntu olarak kendini belli eder ve motora hasar verebilir. Ayrıca performansıda düşürür. Dolayısı ile belli bir motorun belli bir sıkıştırma ile vuruntu yapmadan (yani benzin buji çakmadan önce kendiliğinden yanmadan) çalışabilmesi için bir minimum oktan gereklidir. Bu motosikletinizin kitapçığında mevcuttur.
[<a href="register.php"><font color=red>Lütfen üye olun</font></a>] ([<a href="register.php"><font color=red>Lütfen üye olun</font></a>])
95 oktan benzin demek aldığınız benzinin içinde 95 oktan var demek değildir. 95 oktan benzinin anlamı, aldığınız benzinin kimyasal olarak vuruntuya karşı direncinin %95 isooktan ve %5 heptan karışımıyla aynı olduğu anlamına gelir. Yani benzinin oktanı, içeriğinden dolayı değil gerçek isooktan-heptan karışımın belli yüzdelerinde elde edilen vuruntu direncine karşılık gelecek şekilde belirlenir. Bu sebeple 100 oktandan daha yüksek yakıtlar olabilir. Çünkü dünyadaki en vuruntu-dirençli yakıt isooktan değildir.
Bunun ölçümünde iki farklı ölçüm standardı vardır fakat ülkemizde RON kullanılmaktadır. RON dışında birde MON ölçüm sistemi vardır. Örneğin Amerikada RON ve MON'un ortalaması alınır, bu sebeple amerikada 87 oktan olan bir benzin avrupada 95 oktan olabilir.
Performans meselesine gelince, bir yakıtın performansı tamamen enerji içeriğine bağlıdır. Bu enerji içeriğinin oktan sayısı ile bir alakası yoktur. Fakat genelde enerji içeriği yüksek benzinler (kaliteli benzinler) yüksek oktan adı altında satılmaktadır. Bu sebeple bazı yüksek oktanlı benzinler daha yüksek enerjiye (yani daha yüksek performansa) sahip olabilir (ama çok az fark edecek şekilde). Ama bu sizin motosikletinizin yada otomobilinizin motoru bundan yararlanabilecek anlamına gelmiyor. Piyasadaki motosikletin %99unda hiç farketmiyor.
Bu arada motorda oktan isteğini belirleyen sıkıştırma oranı değildir. Ne kadar sıkıştırma basıncı elde edildiği önemlidir. Yüksek sıkıştırma oranı sadece elde edilebilecek maksimum sıkıştırmayı etkiler.
Bu durumda eğer motosikletinizi üreten firma özellikle yüksek oktanlı benzin kullanmalısınız diye yazmadıysa yüksek oktan benzin kullanmak sadece ekonomik olarak daha pahalıya gelecektir. Size bir yararı olmayacaktır.
Yüksek oktanlı benzin ancak ciddi yüksek performanslı araçlarda biraz farketmektedir. Yani sizin motosikletiniz yüksek oktan talep etse bile kazanacağınız fark yüzde 1-4 ancak olacaktır. Modern 300 beygirlik motorlarda bile 10 beygir ancak farketmektedir.
Ayrıca yüksek oktan sadece maksimum güçte farkeder. Yani maksimum devir, maksimum hızlanma dışındaki kullanımlarda pek bir fark olmamaktadır.
Bulunduğunuz yerin rakımı yükseldikçede oktan ihtiyacınız düşer. Deniz seviyesinde 95 oktanla mutlu olan bir motor 500-1000 metre rakımda 93-91 oktanlada mutlu olacaktır.
Dolayısı ile size bir yararı olmayacaksa,
- ben denedim yüksek performans verdi
- bir depoyla 50km fazla gittim
- kaliteli abi bu benzin çekişi arttı
Gibi laflara aldırmayın. Yüksek oktanlı benzin pahalıdır. Kazıklanmayın.
Ayrıca yüksek oktanlı benzinin yanması daha güçtür, buda ilginç bir ironi.
Peki bazı LPGnin 110 oktan olduğunu biliyormuydunuz?
Alkol katılarak oktanı yüksek ama enerji içeriği (performansı) düşük yakıtlar yapmakta mümkündür. Daha öncede söylediğim gibi benzinin performansı ile oktanı direk alakalı değil.
Oktan sayısını yükselten çeşitli katkılar mevcut. Bunlar sadece oktan sayısını yükseltir. Sadece yüksek oktanlı benzine kesin ihtiyacınız varsa ve bulamıyorsanız motorunuzun vuruntu yapmasını engellemek içindir.
Sonuç olarak oktan meselesini kafanıza takmayın alın kurşunsuz 95 motosikletinizin zevkini ucuz çıkarın.